Gorczycę białą na nawóz zielony najlepiej siać od końca lipca do połowy sierpnia, orientacyjnie od 25 lipca do 15 sierpnia. To termin po zbiorze zbóż, który zwykle pozwala roślinom wytworzyć dużo zielonej masy przed jesiennymi przymrozkami. Przy siewie późniejszym gorczyca może nie zdążyć odpowiednio się rozrosnąć.
Dlaczego termin siewu wpływa na wartość nawozu?
Gorczyca na poplon potrzebuje około 40–60 dni wegetacji, aby wytworzyć masę nadającą się do przyorania. Siew zbyt wczesny nie zawsze daje lepszy efekt. Roślina szybko przechodzi wtedy do kwitnienia, a jej łodygi zaczynają drewnieć. Takie resztki wolniej rozkładają się w glebie, a mikroorganizmy mogą czasowo pobierać azot potrzebny do ich mineralizacji.
Z kolei gorczyca wysiana zbyt późno ma krótki czas na rozwój. Wschody mogą być słabsze, a biomasa niewielka, zwłaszcza gdy po siewie wystąpi susza lub szybko nadejdą chłodne noce. Najlepszy materiał na zielony nawóz to rośliny zielone, miękkie i jeszcze niezdrewniałe.
Przyorana masa dostarcza materii organicznej i składników pokarmowych, a korzystny stosunek węgla do azotu sprzyja sprawniejszemu rozkładowi niż w przypadku dużej ilości słomy. Gorczyca poprawia też przykrycie gleby, ogranicza erozję i pobieranie składników, które mogłyby zostać wymyte poza zasięg korzeni.
Przy siewie w zalecanym terminie można uzyskać następujące korzyści:
- dużą ilość zielonej masy przed jesienią
- lepsze przykrycie i ochronę powierzchni gleby
- spulchnienie wierzchniej warstwy przez system korzeniowy
- dostarczenie materii organicznej po przyoraniu
Parametry siewu zależne od celu uprawy
Termin siewu jest podobny, ale sposób zakończenia uprawy zależy od tego, czy gorczyca ma zostać przyorana jako nawóz zielony, wykorzystana do spasania, czy utrzymana jako międzyplon ścierniskowy związany z wymaganiami programu dopłat.
| Cel uprawy | Optymalny termin siewu | Norma wysiewu | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Nawóz zielony | 25 lipca–15 sierpnia | 15–25 kg/ha | Siew na głębokość około 1–3 cm. Przyoranie jesienią, przed pełnym kwitnieniem. |
| Spasanie | Do około 25 sierpnia | 15–25 kg/ha | Późniejszy siew ogranicza ilość masy, którą można uzyskać przed jesienią. |
| Międzyplon ścierniskowy w ramach dopłat | Zgodnie z wymaganiami danego programu | Według wymogów programu i zaleceń agrotechnicznych | Roślin nie przyoruje się jesienią, lecz pozostawia jako okrywę do wymaganego terminu wiosennego. |
Na polu po zbożach należy wykonać płytką uprawkę pożniwną i zapewnić nasionom kontakt z wilgotną glebą. W warunkach ogrodowych zwykle wystarcza norma 2–5 g na metr kwadratowy. Na większych areałach gorczycę można wysiać siewnikiem poplonowym albo rzutowo, lecz siew rzędowy zapewnia bardziej równomierne rozmieszczenie roślin.
Płodozmian – czy można siać gorczycę po rzepaku?
Nie należy siać gorczycy po rzepaku ani po innych roślinach kapustowatych. Gorczyca biała należy do tej samej rodziny co rzepak, kapusta, brokuł, kalafior i rzodkiewka. Włączenie jej po takim przedplonie zwiększa ryzyko nagromadzenia patogenów i szkodników związanych z kapustowatymi.
Szczególne znaczenie ma ryzyko suchej zgnilizny kapustnych oraz kiły kapusty. Gorczyca może podtrzymywać ich cykl rozwojowy, dlatego powinna znaleźć się w płodozmianie po roślinach z innych rodzin, na przykład po zbożach. Nie należy traktować jej jako bezpiecznego międzyplonu tylko dlatego, że jest szybko rosnąca.
Przy planowaniu siewu trzeba też rozdzielić dwa cele:
- przy nawożeniu gleby gorczycę przyoruje się jesienią, gdy jest jeszcze zielona i miękka
- przy międzyplonie objętym dopłatami trzeba zachować zasady konkretnego programu, w tym wymagany okres utrzymania okrywy roślinnej
- międzyplonu pozostawionego do wiosny nie wolno zlikwidować w terminie sprzecznym z warunkami programu
- terminy i szczegółowe wymogi dopłat należy sprawdzić dla aktualnego naboru, ponieważ mogą się zmieniać
W międzyplonie utrzymywanym jako okrywa zimowa gorczyca zwykle przemarza, a jej resztki pozostają na powierzchni lub są mieszane z glebą dopiero wiosną. Takie postępowanie ogranicza wymywanie składników, ale nie jest tym samym co jesienne przyoranie gorczycy na szybki zielony nawóz.
Jak zakończyć uprawę gorczycy?
Przyoranie najlepiej zaplanować przed pełnią kwitnienia, zwykle po około 5–7 tygodniach od siewu. Dokładny termin zależy od pogody, wilgotności gleby i tempa wzrostu roślin. Nie należy czekać na zawiązanie nasion, ponieważ zdrewniałe łodygi rozkładają się wolniej, a osypane nasiona mogą zachwaszczać następne stanowisko.
- Rozdrobnij gorczycę, gdy rośliny są zielone, miękkie i jeszcze niezdrewniałe.
- Wykonaj przyoranie jesienią, najpóźniej przed zakończeniem jesiennej uprawy gleby.
- Wprowadź biomasę na głębokość około 20–25 cm, dostosowując zabieg do rodzaju gleby i używanego sprzętu.
Jeżeli gorczyca została wysiana w celu uzyskania okrywy zimowej, nie należy przyorywać jej jesienią bez sprawdzenia warunków programu. W takim przypadku najważniejsze jest utrzymanie roślin na polu do wymaganego terminu, a nie maksymalizacja jesiennej mineralizacji.
W praktyce najbezpieczniejszy termin siewu gorczycy na zielony nawóz przypada między 25 lipca a 15 sierpnia. O powodzeniu uprawy decydują jednak także wilgotność gleby, właściwy przedplon i przyoranie przed zdrewnieniem roślin.
